Obiekty · systemy GAZEX
Detekcja gazów w oczyszczalni – przegląd systemów GAZEX
Detekcja gazów w oczyszczalni ścieków chroni operatorów przy kratach, sitach i w pompowniach, gdzie ścieki uwalniają siarkowodór i metan. Uruchamiam i przeglądam stacjonarne systemy GAZEX w obiektach wodociągowych i kanalizacyjnych. Protokół trafia do dokumentacji BHP, a technolog wie, który detektor H₂S przeszedł test.
Jakie przepisy wymagają detekcji gazów w oczyszczalni?
Oczyszczalnia ścieków musi mieć przyrządy pomiarowe i sygnalizacyjne, które ostrzegają przed substancjami niebezpiecznymi. Wymaga tego § 18 pkt 10 rozporządzenia w sprawie BHP w oczyszczalniach ścieków. Według § 33 przed zejściem do zagłębień przy kratach bada się powietrze i tlen. Rozporządzenie nadal obowiązuje – stan sprawdzony 12.11.2026.
Do tego dochodzi § 97 ogólnych przepisów BHP o urządzeniach sygnalizujących zagrożenia oraz rozporządzenie o najwyższych dopuszczalnych stężeniach dla H₂S i NH₃. Pełne zestawienie jest w części przepisy dla wodociągów i oczyszczalni.
Detektor stacjonarny a miernik przenośny
System GAZEX to detekcja stacjonarna: detektory na stałe w hali, centrala, sygnalizacja i sterowanie wentylacją. Przenośny miernik, który pracownik nosi przy sobie w kanale, to osobne urządzenie z własnym serwisem. Ja zajmuję się systemami stacjonarnymi GAZEX.
Jakie gazy mierzą detektory w oczyszczalni i pompowni?
Siarkowodór (H₂S) ma gęstość 1,19 względem powietrza i powstaje przy beztlenowym rozkładzie ścieków. Jest toksyczny, a przy wyższym stężeniu przestaje być wyczuwalny węchem. Obok niego w oczyszczalni mierzy się metan, amoniak i zawartość tlenu.
| Gaz | Gdzie występuje | Zagrożenie |
|---|---|---|
| Siarkowodór (H₂S) | kraty, sita, piaskowniki, pompownie, komory zasuw | toksyczny; w wysokim stężeniu także wybuchowy |
| Metan (CH₄) | zamknięte komory, osadniki, budynki przy fermentacji osadu | wybuchowy od 4,4% objętości; gromadzi się pod stropem |
| Amoniak (NH₃) | ścieki z dużym ładunkiem azotu, obróbka osadów | toksyczny i drażniący; wybuchowy od 15% objętości |
| Tlen (O₂) – niedobór | zagłębienia, kanały, komory bez wentylacji | niedotlenienie bez ostrzegawczych objawów |
Gęstości i progi wybuchowości pochodzą z karty GAZEX dla oczyszczalni ścieków. Stacje uzdatniania wody z chlorowniami i ozonowniami mają osobny zestaw gazów: chlor i ozon.
Na jakiej wysokości wiszą detektory w hali technologicznej?
Detektor metanu GAZEX wisi pod stropem hali – dolną krawędzią ok. 30 cm poniżej najwyższego punktu stropu hali technologicznej. Jeśli strop przecinają podciągi, dokładne miejsce wskazuje projekt. Tak montowałem detektory metanu w hali sito-piaskownika w Żywcu.
Detektory siarkowodoru, amoniaku i tlenu wiszą w strefie oddychania, 1,6–1,8 m nad posadzką. Muszą być w miejscu, którego nie zaleje woda przy płukaniu urządzeń. Rozmieszczenie w większych halach omawia poradnik o doborze systemu detekcji gazów do hali.
Realizacja: Oczyszczalnia Ścieków w Żywcu – sito-piaskownik
We wrześniu 2026 r. uruchomiłem system detekcji gazów GAZEX w obiekcie sito-piaskownika Oczyszczalni Ścieków w Żywcu. System ma 3 centrale MDP i 15 detektorów: 7 na metan (CH₄) i 8 na siarkowodór (H₂S).
- Problem: hala z sitem i piaskownikiem, gdzie ścieki surowe uwalniają H₂S, a metan może zbierać się pod stropem.
- Co zrobiłem: zamontowałem detektory metanu wysoko pod stropem, a detektory H₂S w strefie oddychania obsługi. Całość podłączyłem do trzech central MDP.
- Wynik: 15 punktów pomiarowych pod stałą kontrolą i system gotowy do okresowych przeglądów.
Co ile przegląd detekcji gazów w oczyszczalni?
Oczyszczalnia ścieków to dla systemu GAZEX trudne warunki: wilgoć, aerozole i stała obecność H₂S. Producent przewiduje dla takich obiektów i rozległych systemów kontrolę co 3 miesiące. Systemy mniejsze i w suchszych pomieszczeniach kontroluje się co 6 miesięcy, nigdy rzadziej niż raz w roku.
Termin wzorcowania podaje żółta naklejka każdego detektora. Sensory toksyczne, jak H₂S, zużywają się w agresywnej atmosferze szybciej niż sensory gazów wybuchowych. Jak kalibruję detektory H₂S i CH₄ i kiedy potrzebne jest wzorcowanie w laboratorium GAZEX, opisuję w części kalibracja detektorów gazu.
Dodatkowo kontroluję system po alarmie, po zalaniu hali, po przerwie w zasilaniu dłuższej niż ok. 3 dni i po modernizacji ciągu technologicznego.
Co dostajesz po przeglądzie?
Technolog dostaje rozpiskę każdego detektora osobno: gaz, miejsce, wynik testu, termin wzorcowania. Osobny punkt dotyczy central, sygnalizacji i sterowania wentylacją. BHP dołącza protokół do dokumentacji stanowisk pracy. Przebieg przeglądu detekcji gazu jest taki sam w pompowni i w hali krat.
- Wykaz detektorów do wymiany lub kalibracji z ceną, zanim cokolwiek zamówię.
- Kontrola akumulatorów central (DTR zaleca ją po 3 latach) i ich wymiana zgodnie z instrukcją producenta.
- Przypomnienie o kolejnym terminie dla każdego obiektu spółki: oczyszczalni, pompowni, SUW.
Zamówienie w spółce wodociągowej
Spółki wodociągowe kupują przegląd przez zapytanie ofertowe lub platformę zakupową. Przygotuję ofertę z zakresem prac, liczbą detektorów i danymi rejestrowymi JDG. Do oferty dołączę zakres szkoleń GAZEX i kursu ATEX.
Cenę przeglądu podam po krótkiej rozmowie. W obiekcie z kilkunastoma punktami cenę wyznacza głównie ich liczba. Ceny podaję netto, bez VAT 23%, a zakres usług pokazuje cennik.
Podaj liczbę detektorów – cenę podam przez telefon.
Wystarczy model centrali i data z naklejki. Wycena orientacyjna netto, bez zobowiązań.
Kto przyjedzie
Na obiekt wodociągowy przyjeżdżam sam. Liczą się tu dwa szkolenia GAZEX z 2025 r.: systemy przemysłowe (OP/07/11/25) i CSDG (CSDG/05/12/25). Do tego kurs ATEX w Głównym Instytucie Górnictwa z 2026 r. Kim jestem i co mnie uprawnia, opisuję osobno.
FAQ – detekcja gazów w oczyszczalni i wodociągach
Dlaczego detektory H₂S wiszą niżej niż detektory metanu?
Bo każdy gaz mierzy się tam, gdzie zagraża. Metan jest lżejszy od powietrza i zbiera się pod stropem. Siarkowodór truje przy oddychaniu, więc jego detektor wisi na wysokości twarzy obsługi.
Czujemy zapach siarkowodoru, a detektor nie alarmuje. Czy jest zepsuty?
Niekoniecznie – nos wyczuwa H₂S już przy bardzo niskim stężeniu, poniżej progu alarmowego. Problem jest odwrotny: przy wysokim stężeniu zapach znika. Na przeglądzie sprawdzę detektor gazem wzorcowym i odczytam jego wskazania.
Czy przegląd wymaga zatrzymania ciągu technologicznego?
Nie, oczyszczalnia pracuje normalnie. Na czas testu uprzedzam dyspozytora, bo alarm może uruchomić wentylację i sygnalizację. Strefy przechodzę po kolei razem z pracownikiem obiektu.
Czy uruchamiasz też nowe systemy, czy tylko przeglądasz?
Uruchamiam także nowe systemy – przykładem jest sito-piaskownik w Żywcu z 15 detektorami. Szkolenie GAZEX CSDG obejmuje projektowanie, montaż, uruchomienie i konserwację. Zakres nowej instalacji ustalam po wizji lokalnej.
Wyślij zapytanie ofertowe
Spółka kupuje przez zapytanie ofertowe? Wyślij je na info@przeglady-gazex.pl – odpowiem ofertą z zakresem i wzorem protokołu. W sprawie pilnej dzwoń: 510 464 400.
Inne obiekty: akumulatorownie · kotłownie gazowe · klimatyzacja i chłodnictwo
Formularz zgłoszenia
Zostaw numer telefonu, a biuro oddzwoni z wyceną orientacyjną i propozycją terminu. Wolisz od razu porozmawiać? Zadzwoń: 510 464 400.
Zlecam przegląd
Wystarczą rodzaj obiektu, miejscowość i telefon. Biuro oddzwoni z wyceną orientacyjną i terminem. Pola z gwiazdką (*) są wymagane.