Obiekty · systemy GAZEX
Detekcja freonu w klimatyzacji – przegląd systemu GAZEX
Detekcja freonu w dużej instalacji klimatyzacji to obowiązek z rozporządzenia (UE) 2024/573, a system wykrywania wycieków trzeba kontrolować co 12 miesięcy. Pracuję głównie w halach sportowych, hotelach i biurowcach z systemami VRF. Termin liczę od ostatniej kontroli, żeby karta urządzenia nie miała luki.
Kiedy instalacja musi mieć system wykrywania wycieków?
System wykrywania wycieków jest obowiązkowy, gdy urządzenia mają łącznie 500 t CO₂e lub więcej fluorowanych gazów cieplarnianych. Wystarczy też co najmniej 100 kg gazów z sekcji 1 załącznika II. Tak stanowi artykuł 6 rozporządzenia (UE) 2024/573 dla stacjonarnych urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych, pomp ciepła i przeciwpożarowych. System ma alarmować operatora lub serwis i przechodzić kontrolę co najmniej raz na 12 miesięcy.
Polska ustawa o F-gazach odsyła jeszcze do uchylonego rozporządzenia 517/2014. Według art. 37 ust. 5 takie odesłania czyta się jako odesłania do aktu z 2024 roku.
Szczegóły masz w części przepisy o F-gazach, a obowiązki dla budynków – w przepisach dla klimatyzacji.
Ile czynnika daje 500 ton ekwiwalentu CO₂?
Próg 500 t CO₂e przelicza się na kilogramy przez współczynnik GWP czynnika podany w załączniku I rozporządzenia. Dla R32 (GWP 675) to około 741 kg, dla R134a (GWP 1 430) – około 350 kg. Dla R410A, mieszaniny R32 i R125 po połowie (GWP ok. 2 088), próg wypada już przy około 240 kg.
Ilość czynnika znajdziesz na tabliczce urządzenia albo w karcie urządzenia. Kwalifikację potwierdza firma prowadząca kartę urządzenia.
Kary za brak systemu albo kontroli
Brak wymaganego systemu wykrywania wycieków albo jego kontroli w terminie kosztuje od 4 000 do 15 000 zł kary. Przewiduje to art. 48 pkt 9–12 ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych.
Kontrolę systemu odnotowuje się w karcie urządzenia, którą prowadzi się w Centralnym Rejestrze Operatorów (art. 14 ustawy).
System z art. 6 wydłuża okres między kontrolami szczelności
Sprawny system wykrywania wycieków wydłuża dwukrotnie okres między kontrolami szczelności urządzenia (art. 5 rozporządzenia 2024/573). Kontrola co 12 miesięcy staje się kontrolą co 24 miesiące, co 6 – co 12, a co 3 – co 6. Dla mniejszych instalacji to argument za systemem, nawet bez obowiązku.
Jakie czynniki wykrywa detektor freonu?
Czynniki chłodnicze R32, R410A i R134a są cięższe od powietrza, więc po wycieku spływają do posadzki. W zamkniętej maszynowni wypierają tlen i grożą niedotlenieniem.
| Czynnik | Gdzie spotkasz | Zagrożenie |
|---|---|---|
| R32 (GWP 675) | nowsze klimatyzatory i pompy ciepła, systemy VRF | słabo palny (klasa A2L) i wypierający tlen |
| R410A (GWP ok. 2 088) | starsze systemy VRF i split w hotelach i biurowcach | wypieranie tlenu; wysokie GWP, więc niski próg 500 t CO₂e |
| R134a (GWP 1 430) | agregaty wody lodowej, chłodnie | wypieranie tlenu w maszynowni |
| CO₂ (R744) | nowe instalacje chłodnicze i pompy ciepła | gaz toksyczny w wysokim stężeniu; nie jest F-gazem |
Współczynniki GWP podaję według załącznika I rozporządzenia 2024/573, a klasę palności R32 według Komisji Europejskiej.
Gdzie wiszą detektory czynnika chłodniczego?
Detektor czynnika chłodniczego GAZEX montuje się dolną krawędzią 0,3 m nad posadzką, jak najbliżej możliwego miejsca wycieku. Zwykle stoi przy agregacie, zaworach lub złączach w maszynowni. Zasady opisuje karta GAZEX dla klimatyzacji.
Detektor CO₂ (R744) w maszynowni też montuje się nisko, 0,3–0,5 m nad posadzką (karta GAZEX – chłodnictwo). Ok. 1,8 m karta klimatyzacji podaje dla pomieszczeń użytkowych. Ostateczne miejsce wskazuje projekt.
Wszystkie typy trzyma się z dala od nawiewów, okien, drzwi, pary i płynów. Alarm GAZEX dla czynników chłodniczych ustawia się na 25% dolnej granicy palności albo 50% wartości granicznej toksyczności (ATEL/ODL).
Dwa różne cele: ochrona ludzi i ochrona przed wyciekiem
Detektor freonu do ochrony ludzi w maszynowni wynika z normy PN-EN 378-3, a nie z rozporządzenia o F-gazach. System z art. 6 ma z kolei wykryć wyciek i powiadomić operatora. Jeden system GAZEX może spełniać obie funkcje – sprawdzam, którą pełni w Twoim obiekcie.
Co ile kontrola i przegląd?
System wykrywania wycieków z art. 6 kontroluje się co najmniej raz na 12 miesięcy – to termin z rozporządzenia, nie zalecenie. GAZEX dopuszcza też krótsze odstępy: co 3 lub 6 miesięcy przy trudnych warunkach i rozległych systemach. Wzorcowanie ma osobny termin na żółtej naklejce detektora.
Na wizycie kalibruję detektory mieszaniną wzorcową z atestem; obie metody opisuję przy kalibracji detektorów gazu. System sprawdzam także po alarmie, wycieku i wymianie agregatu.
Co dostajesz po kontroli systemu?
Wynik kontroli systemu wykrywania wycieków zapisuję z datą, listą detektorów, testem gazem wzorcowym i próbą powiadomienia operatora. Ten protokół pokażesz przy kontroli i dołączysz do karty urządzenia. Resztę czynności wizyty znajdziesz w opisie usługi przegląd detekcji gazu.
- Test toru alarmu: detektor → centrala → sygnalizacja → powiadomienie operatora lub serwisu.
- Wykaz detektorów do kalibracji lub wymiany z wyceną.
- Przypomnienie przed terminem z art. 6, żeby nie przekroczyć 12 miesięcy.
Hala sportowa, hotel, biurowiec – na co zwracam uwagę
Hala sportowa ma zwykle jedną dużą maszynownię z agregatem wody lodowej lub pompą ciepła. Hotel i biurowiec częściej mają system VRF z R410A lub R32, rozprowadzony po całym budynku. W obu przypadkach przegląd zaczynam od ustalenia ilości czynnika i progu 500 t CO₂e.
W soboty obejrzę halę bez treningów, a biurowiec bez pracowników. Mam uprawnienia F-gazowe i przeszkolenie producenta GAZEX (2025), wymienione w moim profilu. Kontrolę szczelności samego urządzenia zleć firmie chłodniczej.
Cenę kontroli podam po krótkiej rozmowie – zależy głównie od liczby detektorów. Ceny podaję netto, bez VAT 23%, a zakres usług opisuję w cenniku.
Podaj liczbę detektorów – cenę podam przez telefon.
Wystarczy model centrali i data z naklejki. Wycena orientacyjna netto, bez zobowiązań.
FAQ – detekcja freonu
Czy każda klimatyzacja musi mieć detektor freonu?
Nie. Art. 6 rozporządzenia 2024/573 obejmuje urządzenia z co najmniej 500 t CO₂e albo 100 kg gazów z sekcji 1 załącznika II. Mniejsze instalacje mogą mieć detektory z normy PN-EN 378 albo z projektu – wtedy przegląd wynika z DTR.
Firma chłodnicza robi kontrolę szczelności. Czy to wystarczy?
Nie zawsze. Kontrola szczelności urządzenia i kontrola systemu wykrywania wycieków to dwa osobne obowiązki. Jeśli firma chłodnicza nie sprawdza detektorów GAZEX, zrobię to ja i wystawię protokół.
Czy obsługujesz instalacje z CO₂ albo amoniakiem?
Przeglądam detektory CO₂ GAZEX w maszynowniach. Pamiętaj, że CO₂ i amoniak nie są F-gazami, więc przegląd wynika z DTR i BHP, a nie z art. 6.
Sprawdź, czy instalacja podlega art. 6
Podaj czynnik i jego ilość w kg – powiem, czy instalacja podlega art. 6 i kiedy mija 12 miesięcy od ostatniej kontroli. Szybciej przez telefon: 510 464 400.
Inne obiekty: wodociągi i oczyszczalnie · akumulatorownie · kotłownie gazowe
Formularz zgłoszenia
Zostaw numer telefonu, a biuro oddzwoni z wyceną orientacyjną i propozycją terminu. Wolisz od razu porozmawiać? Zadzwoń: 510 464 400.
Zlecam przegląd
Wystarczą rodzaj obiektu, miejscowość i telefon. Biuro oddzwoni z wyceną orientacyjną i terminem. Pola z gwiazdką (*) są wymagane.